Eliminasyon Diyeti

Eliminasyon Diyeti Nasıl ve Neden Yapılır?

Gıda intoleransları ve hassasiyetleri son derece yaygındır. Aslında, dünya genelinde insanların % 2-% 20’sinin gıda intoleransından muzdarip olabileceği tahmin edilmektedir (1).

Eliminasyon diyetleri, gıda intoleranslarını, hassasiyetlerini ve alerjileri diyet yoluyla tanımlamak için altın standarttır.

Diyette rahatsız edici semptomlara neden olduğu bilinen bazı yiyecekleri çıkartılır ve semptomları test ederken bunlar daha sonra tekrar vücuda tanıtılırlar.

Alerji uzmanları ve diyetisyenler, insanların iyi tolere edilmeyen yiyecekleri ekarte etmelerine yardımcı olmak için onlarca yıldır elimine diyetleri kullanıyorlar.

Eliminasyon Diyeti Nedir?

Bir eliminasyon diyeti, vücudunuzun iyi tolere edemeyeceğinden şüphelendiğiniz yiyecekleri diyetinizden çıkarmayı içerir. Reaksiyon gösteren semptomları ararken, gıdalar daha sonra tekrar verilir.

Yalnızca 5-6 hafta sürer ve hassas bağırsak sendromu, gıda intoleransı veya besin alerjisi olanlara, hangi yiyeceklerin semptomlarına katkıda bulunduğunu belirlemelerinde yardımcı olmak için kullanılır (2, 3).

Bu şekilde, bir eliminasyon diyeti şişkinlik, gaz, ishal, kabızlık ve bulantı gibi semptomları hafifletebilir.

Vücudunuzun iyi tolere edemediği bir yemeği başarıyla tanımladıktan sonra, gelecekteki rahatsızlık verici belirtileri önlemek için onu diyetinizden çıkarabilirsiniz.

Bazı yiyecek türlerini yemeyi veya çıkarmayı içeren birçok eleme diyet türü vardır.

Ancak, bilinen veya şüpheli bir gıda alerjiniz varsa, o zaman sadece bir tıp uzmanının gözetimi altında bir eleme diyeti denemelisiniz. Bir gıda alerjeni tekrar vermek, anafilaksi denilen tehlikeli bir durumu tetikleyebilir (4, 5).

Yiyecek alerjiniz olduğundan şüpheleniyorsanız, bir eleme diyetine başlamadan önce doktorunuza danışın. Alerji belirtileri vücutta döküntüleri, kurdeşenleri, şişmeleri ve nefes almada zorlukları içerir (6).

Nasıl çalışır?

Bir eliminasyon diyeti iki aşamaya ayrılır: Eliminasyon ve tekrar giriş.

1-Eleme Aşaması

Eleme aşaması, semptomlarınızı kısa bir süre için, genellikle 2-3 hafta boyunca tetiklediğinden şüphelendiğiniz yiyecekleri çıkarmayı içerir.

Vücudunuzun tolere edemeyeceğini düşündüğünüz yiyecekleri ve rahatsız edici semptomlara neden olan meşhur yiyecekleri ortadan kaldırın.

Bu yiyeceklerin bazıları fındık, mısır, soya, süt ürünleri, turunçgiller, kabarık sebzeler, buğday, glüten, yumurta ve deniz ürünleri içeren yiyeceklerdir (7).

Bu aşamada semptomlarınızın gıdalardan mı yoksa başka bir şeyden mi kaynaklandığını belirleyebilirsiniz. Belirtileriniz yiyecekleri 2-3 hafta boyunca çıkardıktan sonra da kalırsa, doktorunuza bildirmek en iyisidir.

2-Yeniden Giriş Aşaması

Bir sonraki aşama, yavaş yavaş elimine edilen gıdaları diyetinize geri aldığınız yeniden giriş aşamasıdır.

Her yiyecek grubu, semptomlar ararken, 2-3 gün boyunca ayrı ayrı tanıtılmalıdır. İzlenecek bazı belirtiler şunlardır:

  • Döküntüler ve cilt değişiklikleri
  • Eklem ağrısı
  • Baş ağrısı veya migren
  • Yorgunluk
  • Uyku zorluğu
  • Solunumdaki değişiklikler
  • Şişkinlik
  • Mide ağrısı veya krampları
  • Bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler

Bir yiyecek grubunu tekrar tanıdığınız süre içerisinde herhangi bir belirti yaşamazsanız, yemek yemenin ve bir sonraki yiyecek grubuna geçmenin uygun olduğunu varsayabilirsiniz.

Bununla birlikte, yukarıda belirtilenler gibi olumsuz belirtiler yaşarsanız, o zaman başarıyla bir tetikleyici yiyecek tanımladınız ve bunu diyetinizden çıkarmalısınız.

Eliminasyonu da dahil olmak üzere tüm süreç yaklaşık 5-6 hafta sürer.

Birçok yiyecek grubunu ortadan kaldırmayı planlıyorsanız, doktorunuzdan veya bir diyetisyenden tavsiye alın. Çok fazla yiyecek grubunun ortadan kaldırılması, beslenme eksikliğine neden olabilir. Eliminasyon diyeti ile ilgili danışmanlık almak isterseniz; bana Online Diyet bölümünden ulaşabilirsiniz. 

Eliminasyon Diyetinde Ne Yenilmez?

En iyi eliminasyon diyetleri en kısıtlayıcı olanlarıdır.

Eleme aşamasında ne kadar çok gıda çıkarırsanız, hangi yiyeceklerin rahatsız edici semptomları tetiklediğini keşfetme ihtimaliniz o kadar yüksek olur.

Eliminasyon safhası sırasında sıkça çıkarılan yiyecekler:

Turunçgiller: Portakal ve greyfurt gibi turunçgillerden uzak durun.

Sebze: Domates, biber, patlıcan, beyaz patates ve  kırmızı biberden kaçının.

Kuruyemiş ve tohumlar: Bütün kuruyemiş ve tohumları eleyin.

Baklagiller: Fasulye, mercimek, bezelye ve soya bazlı ürünler gibi tüm baklagilleri yok edin.

Nişastalı yiyecekler: Buğday, arpa, mısır, çavdar, yulaf ve ekmekten kaçının. Ayrıca diğer glüten içeren yiyeceklerden de kaçının.

Et ve balık: İşlenmiş et, soğuk et, sığır eti, tavuk, domuz, yumurta ve kabuklu deniz hayvanlarından uzak durun.

Süt ürünleri: Süt, peynir, yoğurt ve dondurma dahil tüm süt ve süt ürünlerini eleyin.

Yağlar: Tereyağı, margarin, hidrojenlenmiş yağlar, mayonez ve yayılmaları önleyin.

İçecekler: Alkol, kahve, siyah çay, soda ve diğer kafein kaynaklarından kaçının.

Baharatlar ve çeşniler: Soslardan ve hardaldan kaçının.

Şeker ve tatlılar: Şekerden (beyaz ve kahverengi), bal, akçaağaç şurubu, mısır şurubu ve yüksek fruktozlu mısır şurubu, agave şurubu, tatlılar ve çikolatadan kaçının.

Bu listede olmayan diğer yiyeceklerin sizi rahatsız ettiğinden şüpheleniyorsanız, onları da çıkarmanız önemle tavsiye edilir.

Eliminasyon Diyetinde Ne Yiyebilirsiniz?

Bir eliminasyon diyeti çok kısıtlayıcı olsa da, sağlıklı ve lezzetli yemekler yapmak için hala yeterli çeşitlilik vardır.

Tüketebileceğiniz bazı yiyecekler şunlardır:

Meyveler: Narenciye hariç, çoğu meyveler.

Sebzeler: Çoğu sebze, yukardakiler hariç.

Tahıllar: Pirinç ve karabuğday dahil.

Et ve balık: Hindi, kuzu, yabani av hayvanları ve somon gibi soğuk su balıkları dahil.

Süt yerine kullanılanlar: Hindistan cevizi sütü ve şekersiz pirinç sütü dahil.

Yağlar: Soğuk preslenmiş zeytinyağı, keten tohumu yağı ve hindistan cevizi yağı dahil.

İçecekler: Su ve bitki çayları.

Baharatlar, çeşniler ve diğerleri: Karabiber, taze otlar ve baharatlar (kırmızı biber hariç) ve elma sirkesi dahil.

Bu kısıtlayıcı aşamada motive olmak için, yeni tarifler tasarlamayı ve yemeklerinize daha da lezzet katmak için otlar ve baharatlarla tarifler yapmayı deneyin.

Diğer Eleme Diyetleri

Yukarıda tarif edilen geleneksel eliminasyon diyetinin yanı sıra, başka birkaç eliminasyon diyet türü de vardır.

İşte birkaç farklı eliminasyon diyet türü:

Düşük FODMAP diyeti: Bazı insanların sindiremediği kısa zincirli karbonhidratlar olan FODMAP’leri kaldırır.

Çok az sayıda besin eleme diyeti: Düzenli olarak yemediğiniz yiyeceklerin bir arada yenmesini içerir.

Nadir gıdaları yok etme diyeti: Bazı diyetlere benzer, ancak yalnızca nadiren yediğiniz yiyecekleri yiyebilirsiniz, çünkü semptomlarınızı tetikleme olasılıkları daha düşüktür. Nadir bir gıda diyetindeki yaygın yiyecekler arasında patates ve karabuğday bulunur.

Oruç eliminasyon diyeti: Beş güne kadar kesinlikle içme suyu ve ardından yiyecek gruplarını tekrar tanıtır. Bu tip bir diyet sadece sağlığınız için tehlikeli olabileceğinden doktorunuzdan izin alınarak yapılmalıdır.

Diğer eliminasyon diyetleri: Bunlar, diğerleri arasında laktoz içermeyen, şekersiz, glütensiz ve buğday içermeyen diyetleri içerir.

Eliminasyon Diyetinin Yararları

Eliminasyon diyetleri hangi yiyeceklerin rahatsız edici semptomlara neden olduğunu keşfetmenize yardımcı olur, böylece onları diyetinizden çıkarabilirsiniz.

Bununla birlikte, bir eliminasyon diyetinin aşağıdakiler dahil birçok faydası vardır:

1.Irritabl Barsak Sendromu Belirtilerini Azaltabilir.

Huzursuz barsak sendromu (IBS), dünyadaki kişilerin % 10-15’ini etkileyen çok yaygın bir bağırsak hastalığıdır (8).

Birçok kişi, eliminasyon diyetinin şişkinlik, mide krampları ve gaz gibi IBS semptomlarını iyileştirdiğini fark eder.

Bir çalışmada, IBS’li 150 kişi ya tetikleyici gıdaları dışlayan bir eleme diyetini ya da aynı sayıda gıdayı dışlayan, ancak rahatsız edici semptomlarla bağlantılı olmayanları takip eden sahte bir eleme diyetini takip etti. Asıl eliminasyon diyetini izleyen kişiler semptomlarını % 10 azaltmış, diyete en iyi bağlı kalanlar % 26’ya kadar semptomları azaltmıştır (9).

2.Eozinofilik Özofajit Olan Kişilere Yardım Edebilir.

Eozinofilik özofajit (EE), alerjilerin  yiyeceği ağızdan mideye ileten tüp olan özofagusta iltihaplanmayı tetiklediği kronik bir durumdur.

EE olan insanlar kuru ve yoğun yiyecekleri yutmakta zorluk çekmekte, boğulma riskini arttırmaktadır.

Birçok çalışma, eliminasyon diyetlerinin EE semptomlarını iyileştirmede etkili olduğunu göstermiştir (10, 11, 12).

EE’li 146 hastanın bir çalışmasında, tüm hastaların % 75’inden fazlası bir eliminasyon diyeti ile belirgin şekilde daha az semptom ve daha az inflamasyon yaşadı (12).

3.DEHB Belirtilerini Azaltabilir.

DEHB (dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu), tüm çocukların ve yetişkinlerin% 3-5’ini etkileyen davranışsal bir bozukluktur.

Çalışmalar, eliminasyon diyetlerinin DEHB semptomlarını azaltabileceğini göstermiştir (13, 14, 15).

Bir analiz DEHB semptomlarını iyileştirmek için bazı yiyecekleri kısıtlayan 20 çalışmaya bakmıştır. Araştırmacılar, eliminasyon diyetlerinin yiyeceklere duyarlı çocuklar arasındaki DEHB semptomlarını azaltmaya yardımcı olduğunu bulmuşlardır (15).

Bununla birlikte önemli bir konu var ki, çocuklar bir tıp uzmanı tarafından denetlenmiyorsa, bir beslenme diyetini takip etmemelidir!

Eliminasyon diyetleri, büyümekte olan çocuklar için önemli olan birçok temel besin maddesini kısıtlar ve uzun vadeli kısıtlamalar büyümelerini engelleyebilir!

4.Egzama Gibi Cilt Rahatsızlıklarını Azaltabilir.

Egzama, kırmızı, kaşıntılı, çatlak ve iltihaplı cilt gibi görünen bir grup cilt hastalığıdır.

Egzamanın birçok farklı nedeni vardır, ancak birçok insan bazı yiyecekleri yemenin semptomlarını kötüleştirebileceğini fark eder.

Çeşitli çalışmalar, eliminasyon diyetlerinin egzema semptomlarını azaltabileceğini göstermiştir (16, 17, 18).

Egzamalı 15 katılımcının bir çalışmasında, 14 kişinin eliminasyon diyetinin semptomlarını azalttığını ve tetikleyici gıdaların belirlenmesine yardımcı olduğunu bulmuştur (18).

5.Kronik Migren Ağrılarını Azaltabilir.

ABD’de kabaca 2–3 milyon insan kronik migrenden muzdariptir (19).

Migren nedenleri hala belirsizdir, ancak çalışmalar inflamasyonun tetikleyici olabileceğini göstermiştir (20).

Bir eliminasyon diyeti, iltihaplanmaya neden olan yiyecekleri çıkarır ve kronik migren ağrılarını azalttığı gösterilmiştir (21, 22).

Bir çalışmada, sık görülen migren hastaları olan 28 kadın ve iki erkek, altı hafta boyunca bir eliminasyon diyeti izledi ve bu süre zarfında baş ağrısı ataklarının sayısını dokuzdan altıya düştü (22).

Eliminasyon Diyetinin Riskleri

Eliminasyon diyetleri hangi yiyeceklerin sorun çıkardığını keşfetmenin harika bir yolu olsa da, birkaç riskle de birlikte gelirler.

Yeni başlayanlar için, eliminasyon diyetleri sadece kısa bir süre boyunca veya dört ile sekiz hafta arasında izlenmelidir.

Belirli bir besin grubunun ortadan kaldırılmasının bir sonucu olarak besin eksikliğine neden olabileceğinden, uzun süreli bir beslenme diyetinin uygulanması önerilmez.

Ek olarak, bilinen veya şüpheli alerjileri olan çocuklar ve insanlar sadece doktor gözetimi altında bir eleme diyeti yapmalıdır.

Eliminasyon diyetleri, bazı yiyecek gruplarını kısa bir süre için bile kısıtladığından, bu durum çocuğun büyümesini engelleyebilir (23).

Çocuklar ayrıca, bir gıda grubunu tekrar tanıtırken anafilaksi gibi şiddetli reaksiyonlara daha yatkındır. Bunun nedeni, vücutlarının önlendikten sonra yiyeceklere karşı ekstra duyarlı hale gelebilmeleridir (24).

 

REFERANS: Ryan Raman, MS, RD on July 2, 2017

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir